Op vrijwel geen mahjongtoernooi in Europa ontbreekt hij. Maar op het eiland Réunion, een stukje Frankrijk met een koloniaal verleden in de Stille Oceaan, was Anton Kösters nog nooit geweest. Het open kampioenschap 2009, dat afgelopen maand werd gehouden, was voor hem een buitenkans. Een verslag: “Het doet Oostenrijks aan, maar het gaat er gezellig aan toe.”

DELFT - Eigenlijk had ik al drie of vier jaar lang aan diverse spelers van Réunion beloofd dat ik daar eens op bezoek zou komen, maar tot op heden was me niet gelukt. Ik wilde dan wel er een echte vakantie van maken. Dus in plaats van twee weken Costa del Sol nu maar eens de plages van Saint Leu!

Omdat het weekend voorafgaand aan het toernooi op Réunion het Open Italian was gepland en ik ook nog beloofd had om bij gelegenheid eens in Parijs op een clubavond te komen spelen, kon ik nu mooi drie dingen combineren. Eerst naar Milaan en dan via Parijs naar Réunion.

Op zich is het geen ingewikkelde reis: vanaf Parijs zijn dagelijks meerdere vluchten naar Réunion en vanaf ca. €600 (voor de vroegboekers) heb je al een ticket. Daar komt natuurlijk nog een nog wel wat bij, maar als vakantiebestemming valt het nog redelijk mee.

De eerste dagen in Réunion heb ik een kamer in een gîte gedeeld met Lionel Legaie  en Nicolas Pochic, die daar namens France Metropole de kleuren verdedigden. De overige nachten van mijn verblijf sliep ik op verschillende adressen bij mahjongspelers thuis.

Mahjongclubs

Op Ile de la Réunion zijn ca. vijf mahjongclubs actief, met gezamenlijk ruim honderd leden. Het onderlinge verband tussen deze clubs is groot: als je zin hebt, wip je gewoon even binnen bij een andere mahjongclub.

Wat vooral opviel aan mahjong op Réunion, is het gedisciplineerde en eigenzinnige karakter van het spel, het goede materiaal, de vaardigheid van de spelers en de gezelligheid.

Ter toelichting: voorheen werd op Réunion voornamelijk Hongkongmahjong gespeeld. Nadat Stéphane Parcollet de Mahjong Competition Rules had opgepikt in China zo rond 2004, gingen vele clubs over op deze regels. Stephane heeft deze transformatie vorm gegeven.

Eigenzinnig is vooral de wijze waarop voor aanvang wordt geloot wie welke positie aan tafel inneemt. Men wacht tot iedereen aan tafel is:  degene die voorlopig oost is, gooit met de dobbelstenen; het aantal ogen wijst degene aan die als eerste een windsteen mag trekken. Vervolgens trekt (voorlopig) zuid, etc., en men gaat  vervolgens in de juiste volgorde zitten.

Voorafgaand aan het spel liggen de spelstenen in een vierkant van 10 bij 14 stenen op tafel en deze blijven onaangeroerd, totdat de gong voor het begin heeft geklonken. Waag het niet deze orde voortijdig te verstoren! Vanzelfsprekend leg je na afloop van de ronde alle stenen weer in dezelfde orde terug.

En het consequent gebruik van de windroos, die de heersende wind en de positie van Oost aangeeft en de Hi-Tion, die de beginpositie van Oost aangeeft.

Vanzelfsprekend speel je mahjong op een goede, vierkante tafel met opstaande rand. Als je zo'n tafel thuis hebt, neem je die mee naar de club, of de club bezit zelf een aantal goede tafels.

En verder speel je met grote stenen (maatje 5), die stevig op tafel staan en waarmee je snel een muur kan bouwen (twee rijen van 18 stenen naast elkaar en dan hop met twee handen de ene rij op de andere gezet). Zo heeft iedereen het geleerd en zo doe je dat.

Iedereen weet ook altijd van welke kant van de muur gepakt moet worden, iedereen kent de puntentelling en als men iets vergeet, zeurt er niemand want tellen is onderdeel van het spel.

Hoewel dit alles voor een eigenwijze Nederlander bijna Oostenrijks aandoet, gaat het er verder zeer gemoedelijk aan toe. De organisatie is losjes en doeltreffend. Iedereen heeft wat bijgedragen aan het evenement. Een aantal vrijwilligers helpt tijdens de ronden de catering te verzorgen.

Sinds het terugtreden van Stéphane Parcollet is een nieuwe groep mensen opgestaan om het mahjong leven op Île de la Réunion vorm te geven. Enthousiasme genoeg.

Het toernooi

Zaterdagochtend om 8.00 uur begint de eerste ronde, maar al om 7.15 staat voor iedereen een ontbijt klaar (koffie, croissantjes, pain au chocolat en fruit). Dat lijkt schrikbarend vroeg, maar in de tropen heeft de ochtendstond écht goud in de mond. In de pauzes staat een assortiment aan verfrissingen (koffie, drankjes, tropische vruchten). Iedereen heeft een eigen gemaakte taart meegenomen. De lunch bestaat uit lokale lekkernijen en van een afhaalrestaurant op de hoek afkomstig. Voor de groepsfoto wil iedereen wel even in de zon gaan staan.

De scheidsrechter heeft bijna niks te doen, anders dan foto's maken en scoreformulieren corrigeren.

Maar de competitie is serieus. Er staat ook wat op het spel. De Fransen kunnen zich via hun positie op de EMA-ranking kwalificeren voor de grote toernooien: het OEMC en het wereldkampioenschap. Aangezien op Réunion maar één keer per jaar een MERS-toernooi plaatsvindt, is dit wel het moment voor de meesten om zich te manifesteren.

De spellocatie lijkt als uit een toeristische folder getrokken: een wit gebouw aan de kust, onder de palmen, waar surfers in de branding hun kunsten vertonen. Op deze locatie wil ik iedere  week wel spelen.

Mahjongspelers op Réunion kunnen aanvallen én verdedigen. Hier wordt niet alleen geleerd naar je eigen stenen en mogelijkheden te kijken, maar ook de gevaren te lezen uit de afgelegde stenen van je tegenspelers. Je krijgt hier weinig cadeau. Wel speelt men liefst vrij traditioneel op duidelijke chow-combinaties: de goed betaalde 'Grand Suite Pur' (Pure Straight) is ver favoriet, maar deze wordt moeiteloos omgebouwd naar een  '3 Chows Superposé Pur' (Pure Shifted Chows) als het zo uitkomt.

Uiteindelijk word ik 12e (van de 40 deelnemers). Nadat ik in een aantal rondes enige oefening heb moeten betrachten in de tactiek ‘reculer pour mieux sauter’ (een afwachtende houding aannemen) lukt het me in de laatste finale ronde dan toch echt. Vanaf een trieste 0 punten na zuid, toch nog een 4 harde tafelpunten op de gongslag. Mede door een handig uitgebuite gunstige beginhand:

Nadat ik de rode draak en kringen 5 heb kunnen ruilen voor een kringen 1 en bamboe 6, na 5 beurten met 8 punten uit met Bamboe 1. Dat in de 2e ronde een schijnbaar nog gunstiger beginhand met een pung westenwind als eigen én ronde wind uiteindelijk op drie kansen toch niet uitgaat, toont ten overvloede maar weer eens aan dat geluk eindig is.

Vier gesloten pungen

Pascal Balorin, reeds voor het toernooi nummer 4 van de EMA-ranking, beslist het toernooi met een '4 pungs caché, tout caché tiré', een zelfgepakte vier verborgen pungen dus. En dat terwijl we in de pauze nog de mogelijkheden van een gesloten hand met 4 paartjes en 1 pung hadden besproken. Ga je dan een tweede pung claimen of hou je vol op Seven Pairs, met kansen op drie of vier verborgen pungen? Enige dagen later op de clubavond van de ‘Dragon Rouge’ in Saint Paul lukt het mij dan toch ook eens, vier gesloten pungen, niet zelfgepakt en om des keizers baard, maar toch lekker. Ga ik vaker proberen.

Na dit geslaagde evenement maakt Réunion zich op voor het organiseren van het Open Franse Kampioenschap (MERS 2) in april 2011.  Er is al een optie op een hotel met speelzaal. Réunion biedt veel voor de actieve toerist: duiken, surfen, parapente oftewel paragliding, meerdaagse wandeltochten in de prachtige bergen. En voor de liefhebbers dus ook mahjong. Genoeg reden om daar nog eens op vakantie te gaan.

 De eerste plek op aarde met de euro

Réunion is een eiland in Afrika ten oosten van Madagaskar en ten westen van Mauritius. Het is een Frans overzees departement.

Het toentertijd onbewoonde Réunion werd in 1513 ontdekt door de Portugezen. De huidige bevolkingsmix is ontstaan vanaf de zeventiende eeuw toen het eiland door Fransen, Afrikanen, Chinezen, Maleisiërs en Indiërs werd bevolkt. Tot de opening van het Suezkanaal was het een belangrijke stop onderweg naar Oost-Indië. Tegenwoordig is Réunion een modern én welvarend eiland met een populatie van 781.962 (2006) inwoners. Deze welvaart dankt het vooral aan het toerisme: Réunion is een geliefde locatie onder bergbeklimmers en natuurliefhebbers. Grote trekpleisters zijn de vulkaan Piton de la Fournaise en het strand van Boucan-Canot.

Aangezien Réunion een Frans departement is, maakt het deel uit van de Europese Unie. Door zijn ligging was het de eerste plek ter wereld waar op 1 januari 2002 de euro ingevoerd werd, één of twee uur vroeger dan in Europa zelf.

(bron: Wikipedia)