Het was voor Jacobine van  der Horn van de Kongrovers een openbaring, zo vertelt ze in dit nummer van Mahjong Magazine, toen ze ontdekte dat er ook buiten Amsterdam mahjong werd gespeeld. Een groepje van haar mahjongclub besloot de Rotterdamse regels te bestuderen (‘niet van harte’) om mee te kunnen spelen in een toernooi waarvoor iedereen kon inschrijven. Zenuwachtig ondernamen de Amsterdammers hun eerste verre reis naar de Maasstad. Een goede vijftien jaar later bestaat in Nederland een circus van rondreizende mahjongspelers. Nederlandse en Vlaamse spelers worden gesignaleerd op toernooien in Duitsland, Denemarken, Italië, tot in China en Japan aan toe.

Kopenhagen

Op hetzelfde moment speelden, een paar duizend kilometer naar het noorden, zes Nederlanders in het Riichi Kopenhagen Open: Désirée Heemskerk, Janco Onnink, Ingrid Broeder en José Kniest van de ENMV, plus Harry Kal en Hans van der Poel. Onderweg naar Kopenhagen had het Rotterdamse smaldeel aangelegd in Edewecht, het dorpje in Noord-Duitsland waar de Duitse Mah-Jongg Liga is gevestigd. Voor de Duitsers een welkom bezoek, want zij waren druk aan het oefenen in de internationale regels omdat zij massaal hadden ingeschreven voor het Gouden Draak Toernooi in Nijmegen. Hier waren de Nederlanders oppermachtig: bij de eerste vier waren drie Nederlanders. José Kniest was de beste op deze speelavond.
Op het riichitoernooi in Kopenhagen, twee dagen later, leek het aanvankelijk dezelfde kant op te gaan. Na enkele ronden waren de eerste vier plaatsen in handen van Nederlanders. Maar de Denen bleken toch sterker dan de Duitsers – niet voor niets sleepte dit jaar het Deense team de derde prijs weg op het Europees Kampioenschap -  en konden uiteindelijk orde op zaken stellen. Désirée Heemskerk: “Janco zat niet bij die groep die de eerste plaatsen bezette, maar uiteindelijk werd hij wel onze beste speler, op nummer 4. Wij hebben het dus een beetje laten afweten. Maar het was een erg leuk toernooi, en het was ontzettend leuk om te zien hoe serieus de Denen met het spel bezig zijn.”
In Milano Marittima werd Italiaans mahjong gespeeld (een mengeling van Chinees Klassiek en riichimahjong) en in Kopenhagen was het riichi, maar het is vooral het ‘nieuwe mahjong’ dat tot internationale verbroedering leidt. Tot de reislustige mahjongers behoort ook Ma Prem Sohana, die niet alleen in Italië speelde maar ook twee keer meedeed aan het Open Kampioenschap van China (internationale regels), in 2003 (Hainan) en 2004 (Hongkong), op dat laatste toernooi samen met liefst zeven andere Nederlanders: José Kniest, Ingrid Broeder, Frans Roquas, Jaap en Marianne Croeze en Martin Rep. De Nederlanders kregen daar een lesje mahjong van de Chinezen, wat Jaap en Marianne niet weerhield zich voor dit jaar weer in te schrijven. Wegens ziekte van Jaap ging die reis trouwens niet door.

Hongarije

Pioniers op het gebied van ‘mahjongen over de grens’ zijn Ada en Jan Ketzer, die al jaren op Spaanse campings toernooien houden. Jan: “We beginnen met samen te spelen en heel hard ‘pung’, ‘kong’ en ‘mahjong’ te roepen. Na een tijdje staan er nieuwsgierigen te kijken, en voor je het weet heb je een groepje. Op de toiletten hangt dan een paar dagen later een mededeling dat er dan-en-dan een toernooi is.” Zo hebben Jan en Ada heel wat contacten gelegd en ook heel wat varianten geleerd, waaronder het Britse mahjong (belangrijk kenmerk: er mag in een winnend spel maar één chow zitten, en je moet een wachtend spel annonceren). Afgelopen zomer kampeerden Jan en Ada aan het Balatonmeer in Hongarije. Ze namen en passent een paar spellen mee voor een Hongaarse mahjongclub die ze had besteld. Helaas was het voor de Hongaren toen te laat om mee te doen aan het Europees kampioenschap. Wel kwam een aantal kijken, waardoor ze zo enthousiast werden dat ze zich zeven man sterk inschreven voor het Gouden Draak Toernooi in Nijmegen.

Martin Rep reisde in 2002 met zijn Dicky en mahjongvriendin Betsie Daanen op uitnodiging van de Japanse mahjongorganisatie naar Tokio om mee te doen aan het eerste wereldkampioenschap. Ook hij  speelt geregeld in het buitenland. Zo won hij in 2003 het Open Deens Kampioenschap Internationale Regels. Hij lacht: “Ik moet wel spelen over de grens, want in Nederland ben ik medeorganisator van de toernooien waar ik het liefst zelf aan zou meedoen.”
Serieuzer: “Ik  wil niet verhelen dat dit allemaal nogal wat kost. Bij ons zijn de kinderen de deur uit, en wij sparen hier echt voor, maar het loopt toch nogal in de papieren. Daarom combineren wij het vaak met onze vakantie. Wij zijn gek op Italië, en als we daarheen gaan, ben ik van tevoren druk aan het e-mailen om erachter te komen of er ergens in de buurt een toernooi is. In 2001 hebben we zo mee kunnen doen aan een toernooi in Milaan, en een jaar later hebben we in het clublokaal van de Kongs in Forlì voor het eerst de internationale regels aan een groepje Italianen uitgelegd. Vorig jaar ging onze vakantie naar Portugal: hup, een mahjongafspraak in Porto. En we zijn het jaar daarvoor naar Edinburgh in Schotland geweest, waar we hebben gelogeerd bij dominee Gareth Saunders. Die hebben we ook de internationale regels geleerd.
“Nu zijn we aan het sparen voor onze droomreis: naar Japan. De datum weten we nog niet. We gaan eerst mailen met de Japanse mahjongorganisatie, wanneer er een geschikt toernooi voor ons is.”

Meer toernooien

• Op 3 december vindt in Parijs het ‘Premier Tournoi de Paris’ plaats. Marianne en Jaap Croeze hebben zich al van deelname verzekerd.

• Anderhalve maand later, op 29 januari 2006 in Milaan, is het tweede Italiaans kampioenschap Internationale Regels. Verschillende Nederlanders hebben al laten weten erheen te gaan.

• Op 4 en 5 maart 2006 is in Feldkirchen, Oostenrijk, het eerste Open Oostenrijks kampioenschap. Jan en Linda Thomassetti behoren tot degenen die al een hotelkamer hebben gereserveerd in dit pittoreske oord.

• Op 20 mei 2006 is in Edewecht voor de derde maal een Duits-Nederlands vriendschapstoernooi. Je kunt daar alleen op uitnodiging aan deelnemen.