Op de website van de Nederlandse Mahjong Bond is een interessant mahjongprobleem aan de orde gesteld.

Het probleem lijkt eenvoudig. Er wordt een spel getoond en de vraag daarbij gesteld hoeveel het waard is. De uitkomst is op z'n zachtst gezegd opmerkelijk.

Het gegeven: je hebt dit spel helemaal in je hand, en er wordt een Cirkel 7 op tafel gegooid. Mahjong!, roep je. Nadat je je snel hebt gecorrigeerd – gelukkig spelen je tafelgenoten niet met het mes op tafel – en ‘hu’ hebt gezegd, ga je je punten tellen.

Totaal dus 8, en dat wil je opschrijven. Maar een van de spelers steekt zijn hand op. Scheidsrechter!

Terwijl we op de komst van de scheidsrechter wachten, iets over de geschiedenis van dit vraagstuk. Volgens Robert Rijnders, die op de bondssite het vraagstuk aan de orde heeft gesteld en die op het recente Europees kampioenschap in Oostenrijk scheidsrechter was, werd het vraagstuk opgeworpen door een Chinese deelnemer aan de scheidsrechterworkshop in de marge van het Europees kampioenschap. Er werd over gediscussieerd, iedereen was verbaasd over de oplossing, maar uiteindelijk was het EMA-scheidsrechterskorps het eens.

Ongeldig

Inmiddels is de scheidsrechter gearriveerd. Hij heeft de workshop in Oostenrijk ook gevolgd, dus hij hoeft niet lang na te denken. Even later wordt het scorebriefje uit je handen genomen en de scheidsrechter schrijft -30 punten achter je naam, en +10 bij de anderen. Je hebt namelijk maar 7 punten en geen 8 – een ongeldige ‘hu’ dus. Je had namelijk geen Closed Wait.

“Scheids”, zeg je, “waar slaat dat op? Die Cirkels 7 was toch de enige mogelijkheid om uit te gaan?” De scheidsrechter loopt rood aan, maar bedwingt zich en geeft antwoord.

“U had ook met een Kringen 6 uitgekund”, zegt hij.  Je kijkt ongelovig naar je spel. Je had dan dus kunnen hebben:

Helaas kan de scheidsrechter deze tweede mogelijkheid niet reproduceren met voorbeeldstenen zonder naar de belendende tafel te lopen en daar even een Cirkel 6 te lenen. In een mahjongspel zitten nu eenmaal niet meer dan vier exemplaren van elke steen. Dus ook niet van de Cirkels 6.

Is het te snappen? Toch is het volgens de EMA het juiste antwoord. Robert licht het bij de uitslag op de site van de bond nog even toe met de opmerking: “Als je maar één Cirkels 6 en een willekeurige andere set in je handen hebt, en er liggen al drie Cirkels 6 op tafel, dan is dat wel acceptabel en wordt er geen punt van gemaakt dat je dan een vijfde Kringen 6 nodig zou hebben voor je tweede kans naast de Cirkels 7.”

Geloofwaardigheid

Er zijn ook andere argumenten te vinden die voor de gekozen oplossing pleiten. Zoals in het geval dat je in de hand hebt en alle vier Cirkels 8 al zijn gevallen. Of dat je er misschien zelf al een open of verborgen Kong van had. In dat geval mag je toch niet een extra punt rekenen voor een Edge Wait als de Cirkels 5 valt, omdat je in theorie ook met Cirkels 8 zou kunnen winnen. Ook dat zal iedereen accepteren.

Toch heeft de gekozen oplossing van de EMA nogal verstrekkende consequenties.  Het ‘juiste’ antwoord ondermijnt namelijk de geloofwaardigheid van de Mahjong Competitie Regels. Als iemand met droge ogen kan beweren dat je geen extra punt krijgt omdat je nu eenmaal ook die vijfde Cirkels 6 had kunnen hebben, dan is de conclusie gerechtvaardigd dat er iets schort aan de regels. Om een bekende voetbaltrainer te citeren: ‘Ben ik nou zo slim, of zijn jullie nou zo dom?’